Fruit bewaart anders dan je misschien denkt. Zodra appels en peren geplukt zijn, blijft een heel proces doorgaan. Ademhaling, rijping, smaakverlies en vochtverlies. Om te zorgen dat fruit langer goed blijft, moet je de omstandigheden zo stabiel mogelijk houden. Daarom zie je steeds vaker dat telers kiezen voor cellen die gasdicht zijn gebouwd, met luchtdicht bouwen en met coatings die gas en luchtdichtheid bevorderen.
Wat gebeurt er in een gasdichte of luchtdichte cel
In een gasdichte cel wordt de lucht in de cel zó geregeld dat zuurstof, kooldioxide en stikstof op vaste, gecontroleerde niveaus blijven. Denk aan ULO (Ultra-Low Oxygen), CA (Controlled Atmosphere) of DCA (Dynamic Controlled Atmosphere) opslag. Die methoden vertragen de ademhaling van het fruit, waardoor rijping, kleurverandering en smaakverlies langzamer verlopen.
Als cellen niet gasdicht zijn, ontsnappen gassen of dringt lucht van buiten binnen. Dat verstoort de balans. Zuurstof kan te hoog worden, CO₂ te laag of er ontstaat condens doordat temperatuur en vochtigheid variëren. Die verstoring leidt tot verkorte houdbaarheid, meer bederf, snellere afbraak van suikers en uiteindelijk kwaliteitsverlies.
Technieken en materialen
Een belangrijk deel van het opzetten van zo’n opslagcel is de afwerking van naden, kieren, deuren, plafonds, wanden, vloeren. Hier komt de term gasdichte coating om de hoek kijken. Zo’n coating wordt aangebracht op plekken waar anders lucht of gas zou kunnen ontsnappen of binnendringen. Bijvoorbeeld paneelnaden, hoeken, doorvoeren voor leidingen of inspectieluiken. RibbStyle gebruikt coatings zoals RibbFill Control Coat, gecombineerd met fleece en primers om zelfs hoeknaden gasdicht te maken.
Luchtdicht bouwen sluit hierop aan. Bij het bouwen van de constructie wordt vanaf het begin al gelet op afdichting van verbindingen, naden en aansluitingen. De materialen, montage, afwerking moeten zo zijn dat luchtlekken minimaal zijn. Rubcoat biedt luchtdichte coating als onderdeel van dat pakket, bedoeld om ongewenste luchtstromen te voorkomen, niet alleen voor isolatie-prestaties, maar ook om de omgeving binnen in de cel stabiel te houden.
Rubcoat zelf levert coatings die geschikt zijn voor de fruitindustrie, bedoeld als gasdichte en luchtdichte oplossingen voor bewaarcellen en rijpkamers. Hierbij wordt erop gelet dat de coating geschikt is voor de eisen in de sector (hygiëne, chemische resistentie, duurzaamheid).
Ook telt dat bij gebruik van ULO, CA of DCA methoden, waar de atmosfeer kritisch moet zijn en geen grote wisselingen mag hebben in samenstelling. Daarom moet je de cel afsluiten met deuren, inspectieluiken, afdichtingen die gasdicht zijn en je moet de cel vaak periodiek controleren op lekken.
Voordelen voor telers en verwerkers
Wanneer je cellen gas- en luchtdicht zijn, heeft dat meerdere positieve gevolgen. Je kunt fruit veel langer bewaren zonder dat het snel achteruitgaat qua smaak, kleur of textuur. Dat geeft meer flexibiliteit in het afzetproces. Je hoeft niet alles meteen te verkopen of verwerken, je kunt opslag faseren. Minder verspilling is een ander pluspunt. Fruit dat anders zou bederven blijft nu langer bruikbaar.
Daarnaast kun je met stabiele atmosfeer vaak energie besparen. Bijvoorbeeld omdat het koelsysteem minder hoeft te werken om temperatuurschommelingen te corrigeren of omdat de cellen minder luchtverversing nodig hebben. Ook is hygiëne beter te handhaven. Insecten en ongewilde micro-organismen hebben minder kans om via kieren of spleten binnen te komen als alles goed afgesloten is. Dat komt de veiligheid van het product ten goede.
Verder draagt gasdicht bouwen eraan bij dat je controle hebt over de bewaring. Monitoring van zuurstof en CO₂ werkt beter als er nauwelijks lekken zijn. Als gasloze of luchtonzuivere delen vóórkomen, dan moet je meer corrigerende maatregelen nemen (meer gas injecteren, meer afvoeren, meer werking van scrubbers etc.), wat complexer en kostbaarder wordt.
Technische eisen en uitdagingen
Het realiseren van een gas- en luchtdichte cel brengt technische eisen met zich mee. Allereerst moet de constructie erg nauwkeurig zijn. Isolatiepanelen moeten goed aansluiten, voegen moeten afgewerkt worden, doorvoeren van leidingen en inspectieluiken zorgvuldig afgedicht. Onvoldoende afdichting op één plek kan al flinke lekken veroorzaken.
Coating moet worden aangebracht volgens strikte voorschriften. De ondergrond moet schoon en geschikt zijn, soms met primer, waarna meerdere lagen coating nodig zijn. Condities tijdens aanbrengen (vochtigheid, temperatuur) kunnen van invloed zijn op hechting en werking. Onderhoud is ook nodig, voornamelijk bij deuren, sloten en afdichtingen. Deze kunnen na verloop van tijd minder goed sluiten of gaan slijten.
Veiligheid is ook niet vanzelf. ULO-cellen kunnen lage zuurstofniveaus hebben, wat gevaarlijk is voor mensen. Er moeten duidelijke waarschuwingen zijn, goede procedures voor toegang en de mogelijkheid om uit te ventileren als iemand per ongeluk binnenkomt.
Kosten zijn hoger dan bij gewone koelcellen. De meerinvestering zit in betere isolatiepanelen, gasdichte deuren, coatings, monitoringapparatuur, mogelijk scrubbers of gasinjectie. Of die investering de moeite waard is, hangt af van hoeveel fruit je bewaart, hoe lang, wat de kwaliteitseisen zijn en wat de marktvraag is.
Overwegen van een lucht- en gasdichte cel
Als je overweegt een lucht- en gasdichte cel op te zetten, begin met de behoefte. Welke fruitsoorten, hoe lang bewaren, welke atmosfeer (ULO, CA, DCA) en welke omvang van de cellen. Laat je adviseren op gebied van constructie, isolatiepanelen, deuren en coatings. Bekijk offertes voor gasdichte coating-systemen en vergelijk materialen. Maak een afweging tussen de extra kosten en de baten in houdbaarheid, kwaliteitsverlies, verspilling en energieverbruik.
